Άρθρο για τη Φωνολογική Εξέλιξη του Παιδιού

Από τη λογοθεραπεύτρια Θεοδώρα Στρίκου

Στάδια κατάκτησης φωνολογικής εξέλιξης

Ενα παιδί από τον πρώτο χρόνο της ζωής ήδη προφέρει τις πρώτες του λεξούλες. Οι ήχοι που παράγονται σε κάθε ηλικία είναι συγκεκριμένοι σύμφωνα με τα φυσιολογικά στάδια της φωνολογικής εξέλιξης.

Στάδιο 1 (2.6-3.0 ετών)

/μ/, /π/, /μπα/, /τ/, /κ/, /γκ/

Στάδιο 2 (3.0-3.6 ετών)

/μ/, /π/, /μπα/, /τ/, /κ/, /γκ/, /χ/, /γ/, /β/

Στάδιο 3 (3.6-4.00 ετών)

/μ/, /π/, /μπα/, /τ/, /κ/, /γκ/, /χ/, /γ/, /β/, /φ/, /σ/, /ζ/, /λ/

Στάδιο 4 (4.0-4.6 ετών)

/μ/, /π/, /μπα/, /τ/, /κ/, /γκ/, /χ/, /γ/, /β/, /φ/, /σ/, /ζ/, /λ/, /θ/, /δ/

Στάδιο 5 (4.6-5.0 ετών)

/μ/, /π/, /μπα/, /τ/, /κ/, /γκ/, /χ/, /γ/, /β/, /φ/, /σ/, /ζ/, /λ/, /θ/, /δ/, /τσ/, /τζ/

Στάδιο 6 (5.0 -5.6 ετών)

/μ/, /π/, /μπα/, /τ/ ,/κ/, /γκ/, /χ/, /γ/, /β/, /φ/, /σ/, /ζ/, /λ/, /θ/, /δ/, /τσ/, /τζ/

Στάδιο 7 (5.6-6.0 ετών)

/μ/, /π/, /μπα/, /τ/, /κ/, /γκ/, /χ/, /γ/, /β/, /φ/, /σ/, /ζ/ , /λ/, /θ/, /δ/, /τσ/, /τζ/, /ρ/


Διαφοροδιάγνωση αρθρωτικών και φωνολογικών διαταραχών

Εξειδικευμένο Κέντρο Θεραπείας | Διάγνωση & Αντιμετώπιση Δυσκολιών Μάθησης, Λόγου, Συμπεριφοράς Παιδιών, Εφήβων & Ενηλίκων | Λογοθεραπεία, Εργοθεραπεία, Ψυχολογική Στήριξη, Δημιουργική Απασχόληση, Συμβουλευτική Γονέων σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη
Λέμε πως το παιδί έχει αρθρωτική διαταραχή όταν δεν μπορεί να παράγει μεμονωμένα έναν ήχο, τον οποίο θα έπρεπε να εκφέρει σύμφωνα με την ηλικία του. Η αρθρωτική διαταραχή αφορά τον τρόπο και τον τόπο άρθρωσης των φωνημάτων, δηλαδή το παιδί δεν γνωρίζει πως να τοποθετήσει σωστά τη γλώσσα, τα δόντια, τα χείλη για να δημιουργηθεί ο ήχος. Όταν παραδείγματος χάρη, ένα παιδί σε ηλικία πέντε ετών αντικαθιστά λέξεις με /σ/ σε /θ/ ή τις παραλείπει, όπως /θέλα/ αντί /σέλα/ ή /θάλαθα/ αντί για /θάλασσα/, τότε μιλάμε για αρθρωτική διαταραχή.

Ενώ η φωνολογική διαταραχή έχει να κάνει με την αντίληψη του ήχου. Το παιδί μπορεί να παράγει μεμονωμένα το φώνημα, όμως σε κάποιες λέξεις μπορεί να το μπερδέψει με κάποιο άλλο, δεν μπορεί δηλαδή να ξεχωρίσει δύο ήχους που μπορεί να μοιάζουν π.χ. ¨θ-δ¨.

Όταν το παιδί σε ηλικία πέντε ετών λέει την λέξη θήκη - κήθη, τότε δεν έχει αρθρωτική διαταραχή αλλά φωνολογική, διότι μπορεί να παράγει σωστά όλους τους ήχους όμως δεν μπορεί να τους διαχωρίσει μεταξύ τους μέσα στη λέξη.

Γιατί πρέπει τα παιδί να κάνει λογοθεραπεία - πρόληψη

Οι αρθρωτικές και φωνολογικές διαταραχές αντιμετωπίζονται με τη βοήθεια λογοθεραπευτή και έχουμε πλήρη αποκατάσταση των δυσκολιών. Σημαντικό ρόλο παίζει όμως και το πότε θα ξεκινήσει ένα παιδί λογοθεραπεία, κάθε χρόνος είναι πολύτιμος.

Η ομιλία ενός 3χρονου παιδιού είναι καταληπτή κατά 75%, αν αυτή παρουσιάζει δυσκολίες σίγουρα θα γίνει δυσκατάληπτη. Η πρόωρη αποκατάσταση των δυσκολιών θα βοηθήσει το παιδί στο να καλύψει τα τυχών ελλείμματα και θα προλάβει στο να μη δημιουργηθούν  νέες δυσκολίες. Έχει παρατηρηθεί πως τα παιδιά με αρθρωτικά ή φωνολογικά προβλήματα, αποκτούν περιορισμένο λεξιλόγιο, διότι «αποφεύγουν» τις λέξεις που τους δυσκολεύουν.

Τα φωνολογικά προβλήματα στην προσχολική ηλικία μπορεί να επηρεάζουν τη σχολική επίδοση και σχετίζονται με τις μαθησιακές δυσκολίες. Συνεπώς, είναι πολύ σημαντικό όλες οι δυσκολίες να αντιμετωπιστούν πριν το παιδί πάει στην Α’ Δημοτικού. Είναι συνηθισμένο τα προβλήματα του προφορικού λόγου να επηρεάσουν το γραπτό λόγο, ένα παιδί δηλαδή γράφει όπως μιλάει. Επομένως, αν δεν έχει διαχωρίσει τους ήχους /κ/ - /τ/ και αντί για /κύπελο/ λέει /τύπελο/ τότε μπορεί να το μεταφέρει λανθασμένα και στο γραπτό του.




Στάδια Ανάπτυξης Λόγου - Ομιλίας
  • Συμβουλές προς τους Γονείς
  • Πότε να Ζητήσετε Βοήθεια


0 - 6 ΜΗΝΩΝ


Εξειδικευμένο Κέντρο Θεραπείας | Διάγνωση & Αντιμετώπιση Δυσκολιών Μάθησης, Λόγου, Συμπεριφοράς Παιδιών, Εφήβων & Ενηλίκων | Λογοθεραπεία, Εργοθεραπεία, Ψυχολογική Στήριξη, Δημιουργική Απασχόληση, Συμβουλευτική Γονέων σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη
Το μωρό σας αντιδρά στους ήχους, κοιτάζει ή στρέφει το κεφάλι του προς την πηγή τους.

Παράγει ήχους.

Μιλήστε του με ήρεμο και ζεστό τρόπο.

Τραγουδήστε και γελάστε μαζί του.

Εξηγήστε του τους ήχους που ακούει.

Ονομάστε τα οικεία άτομα και πράγματα της καθημερινής του ζωής.

Πείτε του τι κάνετε.

Παρατηρήστε αν το μωρό σας αντιδρά στους ήχους. Αν όχι, ελέγξτε την ακοή του. 

Αναζητήστε βοήθεια αν το μωρό σας, στην προσπάθεια του να επικοινωνήσει, δεν κάνει βλεμματική επαφή.

 

ΕΩΣ 12 ΜΗΝΩΝ

Εξειδικευμένο Κέντρο Θεραπείας | Διάγνωση & Αντιμετώπιση Δυσκολιών Μάθησης, Λόγου, Συμπεριφοράς Παιδιών, Εφήβων & Ενηλίκων | Λογοθεραπεία, Εργοθεραπεία, Ψυχολογική Στήριξη, Δημιουργική Απασχόληση, Συμβουλευτική Γονέων σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη
Καταλαβαίνει απλές οδηγίες.

Λέει «μαμά» και «μπαμπά».

Ανταποκρίνεται όταν ακούει το όνομά του.

Παίξτε με τη φωνή σας, αρέσει πολύ στο μωρό: η μελωδία της ομιλίας το βοηθά να καταλάβει και να χρησιμοποιήσει τη γλώσσα πιο αποτελεσματικά.

Βοηθήστε το μωρό σας να ανακαλύψει τη χαρά της επικοινωνίας: ενθαρρύνετε κάθε είδος αμοιβαίας αλληλεπίδρασης (το γέλιο, το χαμόγελο, το κοίταγμα, τις εκφράσεις του προσώπου κλπ).

Βοηθήστε το να καταλάβει ότι «ΤΑ ΠΑΝΤΑ ΕΙΝΑΙ ΛΟΓΟΣ».

Σε αυτό το στάδιο η τηλεόραση προσφέρει ελάχιστα ερεθίσματα στο παιδί. Μην το αφήνετε να κάθεται και να βλέπει για πολλή ώρα, γιατί δεν προάγει την πραγματική επικοινωνία.

 

ΕΩΣ 18 ΜΗΝΩΝ

Εξειδικευμένο Κέντρο Θεραπείας | Διάγνωση & Αντιμετώπιση Δυσκολιών Μάθησης, Λόγου, Συμπεριφοράς Παιδιών, Εφήβων & Ενηλίκων | Λογοθεραπεία, Εργοθεραπεία, Ψυχολογική Στήριξη, Δημιουργική Απασχόληση, Συμβουλευτική Γονέων σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη
Καταλαβαίνει απλές οδηγίες και προτάσεις.

Πρέπει να ονομάζει οικεία αντικείμενα.

Το λεξιλόγιό του εμπλουτίζεται.

Μιλήστε του κανονικά, χρησιμοποιώντας γραμματικά σωστές προτάσεις και απλές λέξεις, αλλά όχι «μωρουδίστικα».

Δώστε του βιβλία από χαρτόνι ή ύφασμα, που είναι κατάλληλα για την ηλικία του, και συζητήστε τα μαζί του: τα χρώματα και τα σχήματα τραβούν το ενδιαφέρον του.

Αναζητήστε βοήθεια αν:

Το παιδί σας σταματήσει να μιλά ή αν η ομιλία του παραμένει στάσιμη ή παρουσιάζει ενδείξεις ότι χειροτερεύει.

 

ΕΩΣ 2 ΧΡΟΝΩΝ 

Εξειδικευμένο Κέντρο Θεραπείας | Διάγνωση & Αντιμετώπιση Δυσκολιών Μάθησης, Λόγου, Συμπεριφοράς Παιδιών, Εφήβων & Ενηλίκων | Λογοθεραπεία, Εργοθεραπεία, Ψυχολογική Στήριξη, Δημιουργική Απασχόληση, Συμβουλευτική Γονέων σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη
Καταλαβαίνει σύνθετες οδηγίες.

Λέει το όνομά του.

Χρησιμοποιεί προτάσεις με 2-3 λέξεις.

Εμπλουτίστε το λεξιλόγιο του.

Εξηγήστε του τις λέξεις που δεν καταλαβαίνει.

Επαναλάβετε τη λέξη που δεν λέει σωστά, αλλά μην του ζητάτε να την επαναλαμβάνει κάθε φορά. 

Αναζητήστε βοήθεια αν:

Το λεξιλόγιο του, εκτός από «μαμά» και «μπαμπά» περιλαμβάνει ελάχιστες λέξεις.

Η ομιλία είναι δυσκατάληπτη.

Δεν συνδυάζει 2 λέξεις για να σχηματίσει σύντομες φράσεις και προτάσεις.

 

ΕΩΣ 3 ΧΡΟΝΩΝ

Εξειδικευμένο Κέντρο Θεραπείας | Διάγνωση & Αντιμετώπιση Δυσκολιών Μάθησης, Λόγου, Συμπεριφοράς Παιδιών, Εφήβων & Ενηλίκων | Λογοθεραπεία, Εργοθεραπεία, Ψυχολογική Στήριξη, Δημιουργική Απασχόληση, Συμβουλευτική Γονέων σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη
Καταλαβαίνει απλές ιστορίες.

Χρησιμοποιεί προτάσεις.

Κάνει ερωτήσεις.

Xρησιμοποιεί πληθυντικό και προθέσεις.

Μάθετε στο παιδί σας πώς να λέει ιστορίες: βοηθήστε το να ξεκαθαρίσει τις σκέψεις του και τα συναισθήματά του.

Ενθαρρύνετέ το να εγκαταλείψει το μπιμπερό κα την πιπίλα, εφόσον τα χρησιμοποιεί ακόμα.

Αναζητήστε βοήθεια αν:

Η ομιλία του παραμένει δυσκατάληπτη.

Χρησιμοποιεί μόνο λίγα ρήματα ή/και καθόλου άρθρα ή επίθετα.

Δεν χρησιμοποιεί πληθυντικό.

Δεν σχηματίζει απλές προτάσεις.

 

ΕΩΣ 4 ΧΡΟΝΩΝ

Εξειδικευμένο Κέντρο Θεραπείας | Διάγνωση & Αντιμετώπιση Δυσκολιών Μάθησης, Λόγου, Συμπεριφοράς Παιδιών, Εφήβων & Ενηλίκων | Λογοθεραπεία, Εργοθεραπεία, Ψυχολογική Στήριξη, Δημιουργική Απασχόληση, Συμβουλευτική Γονέων σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη
Η ομιλία του παιδιού σας πλησιάζει περισσότερο αυτήν των ενηλίκων όσον αφορά τη γραμματική και το συντακτικό.

Διαβάστε ιστορίες μαζί και διηγηθείτε τις ο ένας στον άλλο. Έτσι ενθαρρύνετε μια θετική στάση προς την ανάγνωση και το λόγο (προφορικό και γραπτό).

Τα παιδιά χρειάζονται το παράδειγμά σας: αφήστε τα να σας βλέπουν να διαβάζετε.

Αναζητήστε βοήθεια αν:

Δυσκολεύεται να αρχίσει μια πρόταση ή να επαναλάβει συλλαβές ή λέξεις.

Χρησιμοποιεί μικρές και όχι σωστά οργανωμένες προτάσεις.

Η ομιλία του δεν είναι πάντα κατανοητή.

Δεν μπορεί να διηγηθεί απλά και πρόσφατα γεγονότα.


Πηγή: Πανελλήνιος Σύλλογος Λογοπεδικών